Воведува ли Германија работен ден подолг од осум часа?

Hina

Осумчасовниот работен ден, што Германија го воведе во ноември 1918 година, е доведен во прашање по 108 години. Но, три недели откако канцеларот Фридрих Мерц ја прогласи реформата на законот за работно време за „задоцнета“, бидејќи веруваше дека веќе треба да биде во сила, нацртот сè уште не стигнал до владата.

Коалицијата на христијанските демократи и социјалдемократите сè уште не може да се согласи за тоа како треба да изгледа работен ден подолг од осум часа.

Мерц го постави тонот за дебатата на 13 октомври на денот на работодавачите во Берлин, истакнувајќи го примерот на компаниите каде што луѓето работат 12 часа, „три пати неделно и тоа е тоа“.

Тој додаде дека работен ден подолг од осум часа „не е експлоатација“. Тој тврди дека тоа може да биде добра можност и за компаниите и за вработените пофлексибилно да го распоредат работното време.

Министерката за труд, Бербел Бас, требаше да зборува на тој собир, но таа поднесе оставка од својата позиција како министер еден ден претходно. Таа ја наведе смртта на нејзината посвоена ќерка како причина, како и јавните напади, меѓу другите од редовите на коалицискиот партнер. Токму нејзиното министерство ја запре реформата на половина пат.

Работодавците огорчени

Клучот на спорот е една реченица од коалицискиот договор – партиите се обврзаа да воведат можност за неделни наместо дневни ограничувања на работното време. Денес, законот дозволува осум часа на ден, а максимум десет ако се чува просек од осум во период од шест месеци, или 24 недели.

Законот пресметува со шест работни дена, од понеделник до сабота, и ова резултира со горна граница од 48 часа неделно. Период за одмор од 11 часа е задолжителен помеѓу два работни дена.

Нацртот на министерството од јуни го задржа осумчасовниот работен ден како правило. Тој дозволи неделниот максимум само ако социјалните партнери се согласат за тоа во колективниот договор и ако посебни правила обезбедат дека здравјето на работниците не е загрозено. Неделниот просек од 48 часа би морал да се почитува во период од 12 месеци.

Нацртот, исто така, воведува задолжителна електронска евиденција на работното време. Компаниите со помалку од 250 вработени би имале две години да се прилагодат, оние со помалку од 50 пет години, а работодавачите со максимум десет вработени би биле трајно ослободени од електронскиот формулар.

Колку часови треба да се работат најмногу во еден работен ден? Бројката од 13 часа, која често се споменува, е само она што останува кога од 24-те часа ќе се одземе задолжителниот одмор од 11 часа. Од тоа треба да се одземат пропишаните паузи, 45 минути за работа подолга од девет часа.

Работодавачите го дочекаа на нож нацртот. Претседателот на нивниот синдикат BDA, Рајнер Дулгер, рече: „Нацртот е полн со недоверба кон работодавачите и нивните вработени“.

Оливер Зандер, директор на здружението на металната индустрија Gesamtmetall, оцени дека тоа не е реформа, туку „збир од максималистички барања“.

Главниот приговор е дека колективниот договор во Германија опфаќа само околу половина од вработените, па затоа другата половина нема да има корист од реформата.

Закана за демократијата?

Од друга страна, синдикатите одбиваат каква било промена.

Претседателката на Конфедерацијата на германски синдикати (DGB), Јасмин Фахими, тврди дека работодавците не се грижат за усогласување на семејното и работното време, туку за поголем надзор на работното време на вработените.

Според анкетата на DGB, 98 проценти од вработените ги прифаќаат ваквите промени, но не сакаат да работат по 19 часот.

Силке Цимер од раководството на синдикатот Верди го смета постојниот закон за еден од најважните заштитни прописи што не смее да се допре. Дури и го отфрла ограничувањето на колективните договори, иако тоа би можело да го зголеми бројот на вработени опфатени со договорите.

Аргументите против подолг работен ден не доаѓаат само од синдикатите. Според истражувањата, ризикот од несреќа на работа или на пат кон дома по 12 часа работа е двојно поголем отколку по осум.

Во анкетата на Институтот WSI, речиси три четвртини од испитаниците се плашат од негативните последици од работењето подолго од десет часа. Медицинското здружение Марбургер Бунд предупредува на ризик за безбедноста на пациентите.

Фондацијата „Ханс Беклер“ отиде најдалеку и предупреди на закана за демократијата – оние кои работат подолго од осум и пол часа на ден имаат значително помала веројатност да бидат вклучени во политичкиот, волонтерскиот и општествениот живот.

Сега сè е во рацете на Александар Швајцер, новиот министер за труд. Тој сè уште не дал изјава за клучното прашање, дали ќе го задржи ограничувањето на колективните договори.

Претходно, сепак, тој истакна дека Германија имала 1,3 милијарди прекувремени часови само во 2023 година и рече дека „потребни се флексибилни модели кои мора да одговараат на животот на луѓето“.

Проблемот, според тоа, не лежи во премалку работа, туку во погрешното структурирање.

Потпретседателот на левицата, Луиџи Пантисано, веќе го повика да го брани дневниот лимит.

Партискиот колега на Швајцер, Дирк Визе, парламентарен секретар на СПД, ги смирува страстите. Според него, коалицискиот договор не предвидува укинување на законот, туку неделен максимум со задолжителни дигитални евиденции, за да нема неплатени прекувремени часови.

Сè уште не е на повидок договор. На почетокот на јули, коалицискиот комитет усвои пакет од 34 мерки, но работното време не беше вклучено во него, а демохристијаните и социјалдемократите сè уште не се согласуваат околу неделниот максимум и околу задолжителните евиденции.

Приоритет на новиот министер е пензиската реформа, па затоа аналитичарите не очекуваат дека со неа ќе отвори битка за работното време.

Дотогаш важи стариот закон. Работодавците не можат да се повикуваат на коалицискиот договор или на нацртот на министерството за да ги надминат постојните ограничувања.

Осумчасовниот работен ден, кој е стар 108 години, засега останува, не затоа што некој го брани, туку затоа што коалицијата не може да се договори како да го урне.

ноември 9, 2026