Во пресрет на годишнината од 7 октомври: Како потфрли израелскиот безбедносен систем?

HINA

Три години по бруталниот напад на Хамас врз израелските цивили на 7 октомври 2023 година, јасно е дека безбедносниот систем на Израел тогаш целосно потфрли, што го потврдуваат сведоштвата на преживеаните и ставови на аналитичари. Надлежните денес велат дека научиле од своите грешки.

„Сè уште ми е тешко да разберам зошто бевме оставени сами на себе со часови, но сега немаме друг избор освен да го прифатиме тоа“, вели денес 26-годишниот Томер Хаба, еден од преживеаните од нападот на фестивалот Нова во близина на селото Реим во близина на границата со Појасот Газа.

Тој сведочеше за Хина дека не го видел првиот војник на израелската армија (ИДФ) сè до околу 14 часот на 7 октомври, кога стигнал до кибуцот Патиш додека трчал за засолниште. Нападот, во кој околу 1.200 луѓе беа убиени, а околу 250 киднапирани низ јужен Израел, започна пред 7 часот наутро.

Во Нир Оз, еден од кибуците долж границата со Газа, 76 лица беа убиени или киднапирани, рече Дорин Раи, жителка која, како и повеќето, ја напушти својата заедница. Првите членови на службите за итни случаи кои пристигнаа на местото на настанот се најдоа сами пред напаѓачите, рече тој.

„Го напуштивме засолништето околу 18:00 часот, а мојот сопруг ја држеше вратата речиси 12 часа за напаѓачите да не влезат. Тој ни ги спаси животите“, се сеќава Раи додека ги води хрватските новинари кои, организирани од израелското Министерство за надворешни работи, го посетија претежно уништениот кибуц. Владата сега плаќа за нејзиниот алтернативен смештај.

Безбедносен прекин

„На тој ден, 7 октомври, се случи најсериозниот безбедносен прекин што го доживеавме од независноста на Израел во 1948 година“, признава директорот на Ерусалимскиот центар за безбедност и надворешна политика, Ден Дикер.

Млад воен поручник кој не сакаше да го открие своето име е исто така посипан со пепел. „Да се ​​каже дека ИДФ не успеа е потценување“, рече тој.

„Дури и да ставиме некого во затвор, не можеме да се чувствуваме подобро поради тоа. Терористите ги силуваа нашите жени, а ние ги изневеривме“, одговори војникот кога беше прашан за потенцијалното формирање истражна комисија за одговорност за пропустот.

Одед Аилам, поранешен член на израелската служба за надворешно разузнавање Мосад, гледа една од причините како преголемо потпирање на методите на технолошко разузнавање и занемарување на човечките извори.

Израел, вели тој, погрешно ги проценил намерите и можностите на Хамас, а разузнавачките податоци не дале целосна слика.

„Не мора да одите кај претставници на Хамас за да добиете информации“, објаснува тој. Би било доволно, вели тој, да имате информатор меѓу пекарите или автомеханичарите кој би забележал необични наредби или активности.

Но, тој додава дека дури и без претходно разузнавачко предупредување, армијата морала да биде подготвена за напад бидејќи границата со Појасот Газа била оддалечена само дваесет метри.

Празнично отсуство

Тој, исто така, наведува дека проблемот бил во тоа што дел од единиците биле распуштени за време на празниците.

„Во тоа време, ИДФ имаше само околу 30 проценти од персоналот кој требаше да го покрива Појасот Газа и кој беше присутен на теренот во тоа време“, додава Аилам, тврдејќи дека цели батаљони беа на отсуство.

Нападот на Хамас се случи на крајот од Сукот, седумдневниот еврејски празник.

„Со други зборови, некој во армијата мораше да каже: „Не можеме да си го дозволиме тој ризик“, критички е настроен поранешниот член на Мосад.

И портпаролката на ИДФ, Ади Столер, минатата недела потврди дека армијата потфрлила на 7 октомври, додавајќи дека задачата на армијата сега е „да се осигура дека таков масакр никогаш повеќе нема да им се случи на нашите луѓе“.

Но, Алан Бејкер, поранешен советник на израелската дипломатија и учесник во војната Јом Кипур, нè потсетува дека ова не е прв ваков неуспех на израелската армија.

„Поради Еврејската Нова Година и Јом Кипур во 1973 година, поголемиот дел од персоналот на позицијата на која бев јас си замина дома. Останаа многу малку луѓе, а јас бев еден од нив. Едно утро ситуацијата нè изненади целосно, а Израел не знаеше како да се справи со тоа. „Копирај, залепи“ во 2023 година“, фрустриран е пензионираниот дипломат бидејќи „требаше да научиме нешто од тоа“.

Трајна воена состојба

Армијата подоцна го нападна Појасот Газа како одмазда за нападот на Хамас, каде што, според палестински извори, повеќе од 74.000 луѓе беа убиени помеѓу тогаш и крајот на септември оваа година, а стотици илјади други беа повредени.

Многумина во светот, вклучително и истражната комисија на ОН, го обвинуваат Израел за геноцид поради бројните цивилни жртви во Газа.

Израелската армија и Хамас се во кревко примирје од 11 октомври минатата година, откако речиси 1.500 луѓе загинаа во пожарот низ Појасот Газа.

Во Ерусалим, младата мајка Хадар вели дека „Израел е постојано во војна“, додека на државата ѝ е потребна „безбедност и заштита на цивилите“.

Кога го прашуваат дали смета дека Израел е сè уште во војна денес, во друштво на својот син, тој одговара потврдно, но се надева дека еден ден ќе може да живее без страв.

Иако последиците од војната на почетокот одекнуваат потивко во модерниот и жив Тел Авив, четириесет и двегодишниот Ротем изразува слично расположение, кој на сè му дава политичка перспектива. Тој исто така верува дека на Израел му е потребен мир, но не верува дека властите го сакаат. Поради оваа причина, вели тој, парламентарните избори на 27 октомври ќе бидат игнорирани.

Адам (36), облечен во маица со Битлси, за се ја обвинува корупцијата бидејќи „сржта на сите проблеми е експлоатацијата на моќта“.

„Освен тоа, мислам дека најголемиот проблем во Израел е недостатокот на емпатија, но целиот свет страда од тоа“, резимира младиот човек.

октомври 6, 2026