Лагард: Европа мора да го приспособи моделот на раст на новите економски услови

Европската економија се соочува со крајот на моделот на раст што со децении се темелеше на силната глобална трговија, конкурентната индустрија и стабилниот меѓународен поредок – изјави претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, повикувајќи ја Европа подобро да ги искористи единствениот пазар и потенцијалот за развој на нови технологии.

„Европскиот повоен модел на раст слабее бидејќи се менуваат условите врз коишто се темелеше“ – објави ЕЦБ, пренесувајќи го говорот на Лагард на Светскиот економски форум во Женева.

Европа, како една од најотворените економии во светот, значително профитираше од глобализацијата, но трговските ограничувања сè повеќе го отежнуваат овој модел на раст. Само минатата година во светот беа воведени повеќе од 2.500 нови трговски ограничувања, наведе Лагард.

Истовремено, Кина сè повеќе ѝ конкурира на европската индустрија во секторите со повисока додадена вредност, додека исчезна и предноста на релативно евтината енергија на којашто европската индустрија некогаш се потпираше.

Цените на електричната енергија за енергетски интензивната индустрија во ЕУ минатата година во просек беа повеќе од двојно повисоки отколку во САД и околу 50 отсто повисоки отколку во Кина, нагласи Лагард.

На европската економија дополнително влијаат геополитичките тензии и промените во глобалниот безбедносен поредок.

Домашната побарувачка и новите технологии

И покрај предизвиците, Европа има важни предности, меѓу коишто се најголемата мрежа на трговски договори, силната индустриска база, квалификуваната работна сила и единствениот пазар со 450 милиони потрошувачи.

Економијата на еврозоната минатата година порасна за 1,5 отсто, а растот во целост беше поттикнат од домашната побарувачка. Таа позитивно придонесе и за растот од 0,4 отсто во вториот квартал годинава, а се очекува да остане главен двигател на растот и во 2026 година.

Според Лагард, Европа сега мора да ја искористи отпорноста на домашната побарувачка за долгорочно да го поттикне економскиот раст, меѓу другото и со подобро искористување на потенцијалот на единствениот пазар.

Особено важно е да се забрза примената на вештачката интелигенција, за Европа да не го повтори искуството од првата дигитална револуција, кога најголемите економски придобивки од новите технологии беа остварени надвор од неа.

„Не можеме да си дозволиме да го повториме тоа искуство со вештачката интелигенција – втората индустриска револуција“, рече Лагард.

Според податоците што ги изнесе таа, европските компании годинава би требало во просек да насочат околу девет отсто од вкупните инвестиции во вештачка интелигенција.

Сепак, ширењето на новите технологии го забавуваат фрагментацијата на единствениот пазар и на пазарот на капитал. Компаниите и натаму главно се натпреваруваат на националните пазари, додека иновативните компании по почетната фаза на развој потешко доаѓаат до капиталот потребен за натамошен раст.

Според податоците на Европската инвестициска банка, брзорастечките европски компании во првите пет години од работењето прибираат приближно ист износ на капитал како и компаниите од Сан Франциско, но до десеттата година прибираат околу 50 отсто помалку.

Околу 12 отсто од европските брзорастечки компании се преселиле надвор од ЕУ, главно во САД.

Европа се обидува да ги отстрани пречките

Затоа Европа работи на подобра интеграција на единствениот пазар и на пазарот на капитал. Меѓу предлозите е и „ЕУ Инк.“ (EU Inc.), правна рамка на ниво на ЕУ што би им овозможила на компаниите да се основаат според единствени правила и да работат низ целата Унија.

Истовремено, се работи на интеграција на пазарите на капитал, а лидерите на ЕУ ги повикаа законодавците до крајот на 2026 година да постигнат договор за пакетот мерки за негово поврзување.

„Подоброто искористување на големината на европскиот пазар би им овозможило на компаниите побрзо да растат, би го забрзало ширењето на новите технологии и би ја зголемило продуктивноста“, заклучи Лагард