Студија предупредува на рекордна стапка на глобално затоплување и пораст на морињата

ДПА

Човечките активности го доведоа глобалното затоплување до 1,37 Целзиусов степен во 2025 година, а стапката со која топлината се акумулира во системот на Земјата сугерира високи нивоа на идно затоплување, предупредија научниците.

Годишното ажурирање на индикаторите за глобалните климатски промени од страна на водечки научници во светот утврдува јасни докази дека светот продолжува да се загрева, при што глобалното затоплување е на пат да го надмине клучниот праг од 1,5 степен за приближно четири години.

Според глобалниот Париски договор од 2015 година, земјите се согласија да го ограничат глобалното затоплување на „значително под“ 2 степени над прединдустриските нивоа и да вложат напори за спречување на порастот на температурата до 1,5 степен со цел да се спречат најлошите суши, топлотни бранови, поплави, пораст на нивото на морињата и колапс на дивиот свет поттикнати од климатските промени.

Студијата, објавена во списанието Earth System Science Data, предупредува дека „јаглеродниот буџет“ – количината емисии на стакленички гасови што светот може да ги емитува, а сепак да го задржи порастот на температурата до 1,5 степен – веројатно ќе се потроши за само три години, а буџетот за 1,7 степен ќе се искористи за 12 години.

Емисиите на загадувачки супстанции што ја загреваат климата се на рекордно високо ниво, главно поради согорувањето на фосилните горива.

Постојат знаци дека растот на емисиите на стакленички гасови забавува, при што факторите, како што се високата цена на нафтата и преминувањето кон електрични автомобили и обновливи извори на енергија, потенцијално почнуваат да водат кон пик и пад на емисиите, велат истражувачите.

Но, наодите покажуваат дека глобалното затоплување продолжува со невидена стапка, при што Земјата се загрева со 0,27 степени на деценија, а 2025 година беше третата најтопла година во историјата на мерењата.

Професор Пирс Форстер, директор на Пристли центарот за климатска иднина при Универзитетот во Лидс и главен автор, рече: „Клучен индикатор е енергетскиот дебаланс на Земјата, кој мери колку бргу топлината се акумулира во климатскиот систем и обезбедува клучна мерка за темпото на климатските промени. Без човечко влијание, тој би требало да биде блиску до нула, но расте од 70-тите и сега е на рекордно високо ниво удвојувајќи се во последните децении“.

Ова го поттикнува загревањето на копното и во океаните, кои забележаа огромен пораст на морските топлотни бранови, што се појавија во дури 65 дена само во 2025 година, топење на мразот и пораст на нивото на морињата.

Во 2025 година глобалниот пораст на нивото на морињата достигна нов рекорд од 23 сантиметри пораст од 1901 година, при што морињата се покачуваат за речиси 1,8 мм годишно, стапка што „бргу забрзува“, според д-р Ејми Сланджен, лидер на истражување во Кралскиот холандски институт за истражување на морињата.

„Ова можеби звучи малку, но дури и ова ниво на промена ги зголемува поплавите на бреговите во ниските подрачја во светот наштетувајќи им на егзистенцијата и на екосистемите“, предупреди таа.

Д-р Саманта Бурџис, стратешки лидер за клима во Службата за климатски промени „Коперникус“ на ЕУ, рече дека речиси целото затоплување во изминатата деценија било поттикнато од човечките активности, при што влијанијата врз егзистенцијата и природните системи веќе се чувствуваат во светот и се очекува да се забрзаат.

Таа рече: „Постојат знаци дека растот на емисиите на јаглероден диоксид забавува, а тоа не значи дека сме веќе на вистинскиот пат, но значи дека политиката, технологијата и општествените избори почнуваат да ја свиткуваат кривата“.

Бурџис рече дека е важно да се водат разговори за да се разбере како да се продолжи по оваа траекторија предупредувајќи дека „следните неколку години се навистина критични“.

Таа исто така додаде дека извештајот, кој обезбедува годишни ажурирања за клучните климатски индикатори за кои известува Меѓувладиниот панел за климатски промени, не е „само научна табела со резултати“.

„Тоа е систем за повратни информации во реално време за глобалната клима и глобалната климатска политика“, рече Бурџис, но предупреди дека глобалните збирки на податоци што ја поткрепуваат студијата се загрозени од промените во финансирањето и промените во геополитичката стабилност.

На пример, под администрацијата на Трамп во САД се крати мрежата на инструменти што го надгледуваат длабокиот океан, а која обезбедуваше клучни климатски податоци.

„Климатските информации се потребни повеќе од кога било за јавната безбедност, за адаптацијата, за одговорноста, а инфраструктурата што ги обезбедува овие докази е неверојатно ранлива во моментот“, предупреди Бурџис.