Студија на „Силент Спринг“: Во пестицидите откриени 485 соединенија што може да се поврзат со ракот на дојка

Американскиот институт „Силент Спринг“ идентификуваше 485 соединенија во пестицидни препарати за кои постојат научни наоди што укажуваат на можна поврзаност со ракот на дојка. Притоа, особено внимание привлекоа таканаречените помошни состојки, кои често не минуваат низ исто толку детални безбедносни проверки како и активните супстанции, јави „СајТек Дејли“.

Резултатите, објавени во научното списание „Енвајронментал Хелт Перспективс“, укажуваат на сериозни недостатоци во проценката на безбедноста на пестицидите и го отвораат прашањето за изложеноста на хемикалии што можат да стигнат до храната, водата и производите за секојдневна употреба.

Научниците се потпреа на претходна анализа во која беа издвоени повеќе од 900 хемикалии што би можеле да бидат поврзани со појавата на рак на дојка — односно супстанции што во експерименти врз животни предизвикувале тумори на млечните жлезди или влијаеле врз хормоните и врз други биолошки процеси значајни за настанување на болеста. Во новото истражување, постојните наоди беа споредени со податоци од повеќе од десет американски државни бази, при што беа издвоени 485 соединенија што се користат во пестициди, а чие можно влијание врз ракот на дојка бара дополнително испитување.

Меѓу нив се наоѓаат 145 активни супстанции регистрирани кај американската Агенција за заштита на животната средина (ЕПА), кои се наменети за сузбивање инсекти, плевели, габи и други штетни организми во земјоделството.

Истражувачите особено се заинтересираа за таканаречените инертни, односно помошни состојки, кои им се додаваат на пестицидите за подобрување на стабилноста, растворливоста или распределбата по третираната површина. Називот „инертни“ може да остави погрешен впечаток дека се безопасни, но во прописите за пестициди тој означува само состојки што не се наменети за директно сузбивање штетници, а не и супстанции за кои е докажано дека не му штетат на здравјето. Токму тука научниците гледаат важен недостаток: безбедноста на активните состојки се оценува подетално, додека на помошните не им се посветува исто внимание, иако луѓето им се изложени заедно со главната супстанција.

Водечката авторка на истражувањето, д-р Џенифер Кеј од институтот „Силент Спринг“, предупредува дека при проценката на безбедноста мора да се земе предвид целиот состав на пестицидниот препарат, а не само активната состојка, бидејќи одредени помошни материи можат да имаат недоволно испитани биолошки ефекти.

Загриженоста ја зголемува и фактот што дел од идентификуваните соединенија се користат и надвор од земјоделството — во производи за широка потрошувачка, фармацевтски препарати и градежни материјали, а нивното присуство е забележано и во храната и во водата. Тоа значи дека луѓето можат да дојдат во допир со истите супстанции од повеќе извори, иако нивното присуство во одреден производ не значи автоматски дека изложеноста е доволно голема за да предизвика здравствени проблеми.

Според американските податоци од анализи на биолошки примероци од населението, 84 хемикалии од издвоената листа веќе се откриени во човечкиот организам. Особено се издвојуваат органофосфатните пестициди, група на која ѝ припаѓа и малатионот. Податоците покажуваат дека показатели за контакт со овие соединенија се забележани кај повеќе од 90 отсто од опфатеното американско население.

Интересен е и примерот со ДДТ, некогаш широко користен инсектицид чија употреба во САД е забранета пред повеќе децении. И покрај тоа, траги од ова постојано соединение или од производите на неговото разградување се забележани кај повеќе од 40 отсто од испитаниците.

Овие наоди укажуваат на долготрајното присуство на одредени хемикалии во животната средина и во човечкиот организам. Сепак, нивното откривање во крвта не значи дека личноста ќе развие болест. Ракот на дојка е сложено заболување на кое влијаат бројни фактори како возраста, генетиката, хормонските промени и животните навики. Сè поголемо внимание се посветува на улогата на загадувачите кои можат да ја нарушат хормонската рамнотежа и процесите во клетките на млечната жлезда.

За утврдување на нивниот конкретен придонес во развојот на ракот кај луѓето потребни се дополнителни истражувања кои ќе ги опфатат количината на хемикалии, времетраењето на изложеноста и нивното заедничко дејство. Дополнителен проблем е тоа што ракот на дојка се развива со години, па е тешко прецизно да се утврди кои материи во каква мера придонеле.

Важно е да се нагласи дека новата студија не ја следела зачестеноста на ракот на дојка кај населението, ниту докажала дека сите 485 издвоени соединенија директно го предизвикуваат заболувањето. Истражувачите идентификувале супстанции за кои постојат лабораториски показатели дека би можеле да имаат значење во неговиот развој. Затоа авторите сметаат дека проценките мора да се прошират врз сите состојки на препаратите, со посебен фокус на земјоделските работници и населението во подрачјата каде пестицидите се користат интензивно.

Рутан Рудел, директорка на истражувањата во институтот „Силент Спринг“ и една од авторките, истакнува дека можното влијание на пестицидите врз ракот на дојка треба посериозно да се разгледува при одобрувањето нови производи.

Резултатите од истражувањето се предупредување дека безбедноста на пестицидите не може да се оценува само врз основа на нивните активни состојки, туку и помошните супстанции бараат внимателно испитување кога постојат научни показатели дека можат да влијаат врз процесите поврзани со сериозни болести.