По нападите врз Иран, цените на нафтата може да експлодираат

Цените на нафтата утринава нагло пораснаа, а берзанските индекси паднаа во раното тргување откога САД и Израел почнаа напади врз Иран во текот на викендот.

Цената на американската сурова нафта синоќа се зголеми за дури осум проценти, на речиси 72 долара за барел, а подоцна се стабилизира на 71 долар. Суровата нафта „Брент“, која служи како глобален репер, првично скокна за повеќе од 12 проценти, на речиси 82 долара, но подоцна се сведе под 78 долари. Цената на нафтата „Брент“ во петокот изнесуваше малку повеќе од 73 долари за барел, пишува Си-ен-ен.

Истовремено, берзанските индекси забележаа пад. Фјучерсите за S&P 500, Nasdaq и Dow паднаа за речиси еден процент. Од друга страна, фјучерс-договорите за нафтени компании, како што се „Ексон“ и „Шеврон“ пораснаа за приближно два процента, а акциите на компаниите од одбранбената индустрија, како што се Northrop Grumman и Lockheed Martin, регистрираа мал пораст.

Првичниот скок на цените на нафтата, иако остар, беше претежно очекуван и во рамките на процените на аналитичарите за пазар, што беше потресен, но не премногу загрижен. Цените исто така се зголемија во очекување на напад врз Иран. Трговците проценуваат дека сегашното нарушување на пазарот ќе биде релативно краткотрајно. Меѓутоа, останува значителна неизвесност за обемот и времетраењето на војната за која претседателот Доналд Трамп навести дека може да трае со недели.

Аналитичарите предупредуваат дека повеќе немири, хаотичен вакуум во власта, напади што би го прекинале производството или продолжено затворање на клучната Ормутска Теснина би можеле да ја зголемат цената на нафтата на 100 долари за барел или повеќе. Доколку се оствари такво сценарио, против кое пазарот моментно се обложува, цените на бензинот би можеле да експлодираат. Тоа би можело да ги принуди Американците да платат висока цена за промена на режимот во Иран и да ги влоши загриженостите за трошоците за живот.

Иран игра клучна улога на глобалниот пазар на нафта. Тој е голем производител, контролира витален морски пат за транспорт на сурова нафта и ја извезува во земји со голема побарувачка, како што е Кина. Според податоците на ОПЕК, Иран има трети најголеми докажани резерви на нафта во светот.

Организацијата на земјите извознички на нафта (ОПЕК) и нејзините сојузници објавија во неделата дека ќе го зголемат своето дневно производство за 206.000 барели откога претходно годинава го паузираа постепеното зголемување. Во четвртиот квартал од минатата година ОПЕК го зголеми производството за 137.000 барели дневно. Иако ова зголемување би можело до одреден степен да го ублажи растот на цените, енергетските аналитичари не очекуваат значително да ги намали цените.

Ормутската Теснина, тесен воден пат по должината на јужниот брег на Иран, е главната рута за транспорт на сурова нафта од земјите богати со нафта, како што се Саудиска Арабија и Кувајт, до остатокот од светот. Иран ја контролира северната страна на Теснината. Низ него минуваат речиси 20 милиони барели нафта секој ден, што е приближно една петтина од глобалното дневно производство. Агенцијата за енергетски информации на САД (ЕИА) го нарекува „критичен нафтен коридор“.

Во претходните конфликти со САД и западните земји Иран се закани дека ќе го затвори овој витален воден пат. За време на 12-дневниот конфликт меѓу Иран и Израел минатата година, „Голдман Сакс“ процени дека цените на нафтата би можеле да надминат 100 долари за барел во случај на „продолжено нарушување“ во Теснината.

Азиските економии, вклучувајќи ги Кина и Индија, би биле особено изложени ако Ормутската Теснина се затвори. Нивната трка за обезбедување нафта од други извори би можела да ги зголеми глобалните цени. Дури и поблаго сценарио, во кое би биле погодени само иранските пратки, би имало глобални последици.

Иран е шести најголем производител на нафта во светот, а секој воен конфликт со таа земја, според експертите, би значел остар скок на цените на нафтата, што следствено би ги зголемило цените на бензинот и вкупната инфлација.