Криза со ракети: Суровите вистини за воениот арсенал на Америка

CBS NEWS

Во производствениот погон на „Локид Мартин“ во Камден, Арканзас, менаџерот на одделот за ракети, Тим Кахил, им го покажа на телевизиска екипа најновиот модел на противвоздушниот систем „Патриот“. Тоа е оружје дизајнирано да ги пресретне најопасните закани, како што се балистички ракети, кои ги уништува со директен удар.

Тоа е сценарио каде, фигуративно кажано, куршум погодува куршум.
„Скоро сè што погодува едноставно испарува“, рече Кахил. Секој таков „куршум“ чини околу четири милиони долари, а „Локид Мартин“ произведува 750 од нив годишно – ни приближно доволно за да ги компензира проценетите 1.500 парчиња истрелани во војната против Иран.

Марк Канчијан од Центарот за стратешки и меѓународни студии состави проценки за „Патриот“ и шест други клучни системи на оружје, вклучувајќи ги прецизните ракети со долг дострел „Томахавк“, „ТХААД“ и „ПрСМ“, кои се користени против Иран.

Тој наведува дека цената на муницијата истрелана досега изнесува околу 25 милијарди долари.
„Ако испукаат балистичка ракета, ние мора да користиме еден од нашите најнапредни системи за одбрана“, објасни Канчијан.

Седуммесечната војна со Иран, која нема јавна поддршка, откри непријатен факт: хроничен недостиг на високотехнолошко оружје. Проблемот беше игнориран и од демократската и од републиканската администрација сe додека САД не ја засилија воената помош за Украина по руската инвазија во 2022 година.

„Војната во Украина беше момент на трезвеност бидејќи стана јасно дека немаме ниту соодветни залихи ниту капацитет за брзо производство потребно за долготраен конфликт“, рече Канчијан. Откако САД го нападнаа Иран во февруари оваа година, според началникот на Здружениот штаб Ден Кејн, американските сили погодија повеќе од 13.000 цели до 8 април. „Тоа практично ги исцрпи залихите“, додаде Канчијан.

На прашањето дали САД имаат доволно оружје за да ја завршат војната, Кансијан одговара: „За војната против Иран, да. Проблемот е војна против Кина. Можеби ќе можеме да обезбедиме муниција за еден месец, но вториот, третиот или четвртиот месец би бил огромен предизвик.“ Од друга страна, Пентагон тврди дека „наводите за недостиг на американска муниција се лажни“ и дека тие само ги охрабруваат непријателите да ги напаѓаат американските трупи.  

И покрај официјалните тврдења, министерот за одбрана Пит Хегсет ја повикува индустријата да го зголеми производството на она што тој го нарекува „војна“. Тим Кахил од „Локид Мартин“ го опишува како „контролиран хаос“.

„Едноставно мора да бидеме брзи, да се движиме, да ги препознаваме пречките и да ги отстрануваме“, рече тој. „Локид Мартин“ планира да го зголеми годишното производство на „Патриот“ од 750 на 2.000 единици со воведување повеќе смени и поголема автоматизација. „Часовите ќе се претворат во минути кога целосно ќе ја автоматизираме оваа фабрика и ќе го забрзаме темпото“, рече Кахил.

Склопувањето на еден „Патриот“ трае околу шест недели, но производството на неговите 4.000 делови може да трае и до две години. „Локид Мартин“ зависи од синџир на снабдување од помеѓу 500 и 1.000 добавувачи, што создава тесни грла.

„Имаме внатрешна шега: „Колку делови ви се потребни за една ракета?“ Одговорот е: „Сите“. Доволно е само еден дел да недостасува некаде во синџирот и производството да застане. За многу од нашите системи, се потпиравме само на еден добавувач“, објасни Кахил.

Ракетните мотори за „Патриот“ ги произведува компанијата L3Harris, оддалечена само осум километри. Производството се одвива со строги и долготрајни безбедносни процедури.

„Имаме работа со производ кој е исклучително опасен ако не се ракува правилно“, рече Кен Бедингфилд, претседател на одделот за ракети во L3Harris. Горивото во секој мотор мора да се суши во печка, слично како керамиката, а овој процес може да трае од неколку дена до неколку недели. Компанијата речиси го дуплираше производството на мотори за „Патриот“ и започна со изградба на нова, поавтоматизирана фабрика која ќе биде готова за 16 месеци. Но, како и „Локхид Мартин“, распоредот на „Бедингфилд“ зависи од достапноста на делови.

„Понекогаш има само еден квалификуван добавувач, но сакаме тоа да биде исклучок, а не правило. Млазниците и конусите се некои од деловите со кои имаме проблеми при испораката“, рече тој.

Повикот на Хегсет за „брзина, дострел, квантитет, ефикасност и максимална итност“ во обновата на американскиот арсенал е поткрепен со рекорден буџет за одбрана од трилиони долари, што анкетите покажуваат дека повеќето Американци не го одобруваат. Може да се смета за преродба на воено-индустрискиот комплекс од Студената војна, овој пат вклучувајќи нови играчи како што е „КоАспир“ со седиште во Вирџинија, предводен од Даг Денени.

Неговата компанија произведува крстосувачки ракети лансирани од авиони кои чинат само дел од цената на конвенционалните. „Зборуваме за неколку стотици илјади долари“, рече Денени. Додека високотехнолошките крстосувачки ракети носат поголеми боеви глави и имаат поголем дострел, филозофијата на Денени е поинаква. „Нашата цел е масовно производство. Знаеме дека ракетите не се толку совршени, но многу од нив сепак ќе ја погодат целта.“

Пентагон планира да купи 10.000 крстосувачки ракети со ниска цена од „КоАспир“ и други стартапи. Кога го прашале дали неговата ракета е доволно добра за воздушната одбрана на Кина, Денени одговара: „Така е. А кога имате илјадници од нив, тоа е голем предизвик дури и за многу софистицирани одбранбени системи“. Проектилот на CoAspire има само 200 делови, од кои некои се комерцијални производи достапни без рецепт, како што се метални топчиња за рамнотежа.  

Додека Денени работи на договори вредни 400 милиони долари за прифатливи ракети, Локхид Мартин потпиша договор од 59 милијарди долари за изградба на високо-перформансни Патриот. Кога го прашале колку време би им требало на САД да ги вратат залихите на предвоеното ниво со Иран, Марк Канчијан проценил: „Околу една до пет години, во зависност од муницијата. И откако ќе ги вратиме нашите залихи на предвоеното ниво, ќе ни требаат уште неколку години за да го достигнеме она со што воените планери би биле задоволни во случај на војна против Кина“.