Кога војната станува влог: Моралниот ризик зад Полимаркет

Еден од поновите и помалку дискутирани феномени обелоденети преку војната против Иран е обложувањето на политички и воени одлуки на интернет-страници како што е Полимаркет (Polymarket).

Неодамна, неколку војници на израелските воздухопловни сили беа под истрага поради наводно обложување за времето на нападите врз Иран, врз основа на претходни информации. Во Соединетите Американски Држави, вработен во Белата куќа беше уапсен поради наводно обложување на воена акција врз основа на однапред добиени информации.

Прашањата за кои се дебатира на ваквите страници вклучуваат речиси сè што може да се замисли: кога ќе започне војна, дали ќе се постигне прекин на огнот до датумот најавен од претседателот и, за време на претседателските избори во 2024 година, колку пати Трамп во говор ќе се осврне на „Заспаниот Џо“ (Sleepy Joe).

На површина, нема разлика помеѓу овие прашања и спортското обложување, феномен вообичаен низ светот. Но, во пракса, страниците што нудат обложување на политички и воени одлуки кои вклучуваат човечки животи претставуваат нешто сосема ново. Дотолку повеќе што дури и Трамп, за кого речиси сè се мери во пари, изрази непријатност поради претворањето на политичките и воените прашања во казино.

Популарноста на Полимаркет и сличните страници ги наведе своите основачи, од кои некои неодамна се појавија во емисијата на Џон Оливер во САД, да тврдат дека тоа воопшто не е коцкање, туку споредба на различни проценки на поединци во однос на големи настани. Тие тврдат дека феноменот би можел дури и да помогне во создавањето подобро општество, бидејќи луѓето ќе се навикнат внимателно и длабоко да размислуваат за одлуките што ја обликуваат иднината.

Друг аргумент се фокусира на концептот за „мудроста на толпата“, бидејќи во многу случаи реалноста покажа дека исходот — на пример, кога Иран би бил нападнат — се совпаднал со мислењето на повеќето обложувачи. Еден од основачите на страницата дури изјави дека луѓето во Бејрут одлучувале дали да се спуштат во засолништа или да останат дома врз основа на прогнозите за бомбардирање на Либан на таквите страници, бидејќи веројатноста обично била точна.

Но, вистината е дека ова е уште еден вознемирувачки развој во усвојувањето на неолибералната логика во западното општество, во која сè, дури и животот и смртта, се мери преку профит и загуба.

Феноменот, кој сè уште е во зародиш во Израел и се развива во САД, сè уште не добил соодветно внимание во јавниот дискурс. Но, фактот што војници и луѓе со пристап до доверливи информации се уапсени за време на војната, и тука и во странство, бара одговор.

Ако луѓето можат да се обложуваат кога ќе започне војна или кога ќе стапи во сила прекин на огнот, зошто не би се обложувале и на бројот на мртви? Ако луѓето можат да се обложуваат колку пати еден лидер ќе употреби одредена фраза во говор, кој може да нè увери дека пишувачот на говорите, па дури и самиот политичар, нема да им пренесе информации на обложувачите? И ако обложувањето на политички и воени одлуки стане прифатено како спортското обложување, кој ќе осигури дека криминалните елементи нема да се мешаат зад сцената во одлуките на политичарите, исто како што понекогаш прават во спортот?

Кога се размислува за тоа каде се движи човештвото, првото прашање честопати се однесува на развојот на вештачката интелигенција и технологијата. Употребата на ВИ (AI) навистина може да реши одредени проблеми, но може да создаде и подлабоки. Премиерот Бенјамин Нетанјаху неодамна изјави дека дебатата за регрутирање на ултраортодоксните мажи може да се реши кога војниците ќе бидат заменети во борба со хуманоидни роботи.

Но, како што технологијата ги заменува луѓето, вредностите според кои живееме исто така може да се променат. Наместо со вознемиреност да гледаат како настаните ескалираат кон војна, луѓето може да почнат со исчекување да ги чекаат случувањата, во согласност со облозите што ги вложиле. На тој начин, животот во 21 век би можел да стане една долга игра која произведува и пари и суровост. Со тоа ќе мора да се соочат и политичарите од следната генерација.

Ynetnews – Тел Авив