Путин останува бескомпромисен во однос на Украина, но дали во Русија се менува јавниот дискурс за војната?

„Би-Би-Си“

Да има Русија на Владимир Путин свој официјален слоган, како би гласел тој? Можеби онака како што еднаш во интервју кажа министерот за надворешни работи Сергеј Лавров: „Русија е таква каква што е и ние не се срамиме од тоа“.

Но, неодамна се појави и ажурирана верзија. По добивањето награда од претседателот Путин, ветеранката на руската поп и фолк музиката, Надежда Бабкина, и порача на публиката во Кремљ: „Русија никогаш нема да биде скршена благодарение на нашиот единствен, мултиетнички генетски код што не држи заедно“.

Потоа додаде: „Кому тоа не му се допаѓа, слободно нека се отруе“. Таа реченица на многу начини ја сумира Русија во 2026 година – земја која не се извинува, не се кае и не прави компромиси, исто како и самиот Владимир Путин.

Путиновиот став останува цврст

Откако нареди целосна инвазија врз Украина, рускиот претседател не покажа ни ронка жалење за својата одлука ниту намера да го прекине конфликтот. Оваа недела Русија изведе уште еден масовен напад со ракети и беспилотни летала низ Украина, и тоа во пресрет на годишниот Меѓународен економски форум во Санкт Петербург, настан осмислен да ја претстави Русија пред светот.

Високопозиционирани западни инвеститори и политичари одамна престанаа да доаѓаат, но организаторите тврдат дека на форумот ќе учествуваат делегации од повеќе од 130 земји и територии. Повеќе од четири години војна со соседот не изгледа како најдобра реклама за земја што бара странски инвестиции, но нападите врз Украина продолжуваат. Јавниот став на претседателот Путин за војната останува цврст – тој и понатаму бара Украина да и ја препушти на Русија контролата врз целиот регион Донбас.

Надежта за договор со Трамп избледе

Владимир Путин не се промени, но една работа во Кремљ се промени, и е поврзана со Доналд Трамп. Минатата година руските функционери делуваа уверени дека американскиот претседател ќе им помогне да постигнат мировен договор за Украина под услови на Москва.

Со други зборови, дека претседателот Трамп ќе изврши притисок врз Киев да ги прифати максималистичките барања на Москва. По руско-американскиот самит во Енкориџ на Алјаска минатото лето, високопоставени руски функционери со месеци зборуваа со воодушевување за „духот на Енкориџ“, како Трамп и Путин да постигнале разбирање за Украина во корист на Москва. Но, мировен договор не се оствари.

„Не знам ништо за ‘духот на Енкориџ’“, изјави неодамна советникот на Путин за надворешна политика, Јуриј Ушаков, за руската државна телевизија. „Никогаш не сум го употребил тој израз“. Тоа беше знак дека „духот на Енкориџ“, ако и не исчезнал целосно, тогаш барем почнал да испарува. Тоа би можело да биде еден од факторите што ја поттикнуваат очигледната фрустрација на Владимир Путин.

Притисоци врз Русија и војната дома

Има и многу други причини за фрустрација. Она што шефот на Кремљ го замислуваше како краткотрајна „специјална воена операција“ се претвори во крвава исцрпувачка војна која сега е во петтата година.

Од февруари 2022 година Русија претрпе огромни загуби на бојното поле, значајна економска штета и технолошки пад. Покрај тоа, војната се приближи до руските граници. Денес украинските беспилотни летала досегаат длабоко во Русија, а рафинериите за нафта и друга енергетска инфраструктура се редовни мети.

Големиот напад со дронови врз Московскиот регион минатиот месец покажа дека противвоздушната одбрана околу главниот град може да биде пробиена. Поради страв од напади, годишната Парада на победата на Црвениот плоштад на 9 мај беше одржана во намален обем.

Одговорот на Кремљ – ескалација

Повеќе од четири години војување и илјадници меѓународни санкции извршија огромен притисок врз руската економија. Буџетскиот дефицит расте, а економијата стагнира. И како одговори Кремљ на тие предизвици?

Не со намалување на „специјалната воена операција“, туку токму спротивното. Според неодамнешните големи руски воздушни напади врз украинските градови, одговорот е ескалација. Кремљ за тоа не презема одговорност, туку го обвинува Киев, тврдејќи дека Русија реагира на неодамнешниот украински напад на студентски дом во Старобилск, во окупираниот дел од источна Украина.

Според официјалните податоци, таму загинале 21 студент. Украинската војска соопшти дека во Старобилск погодила седиште на руската елитна единица за беспилотни летала „Рубикон“, без да наведе дали станува збор за истата зграда. Крајот на борбите изгледа се подалечен од кога било.

Се појавуваат пукнатини во јавниот дискурс

Претходните години претседателот Путин ги користеше настапите на Меѓународниот економски форум во Санкт Петербург за да го изнесе својот поглед на светот и да ги повтори критиките кон Западот.

Се очекува и оваа година да се сретне со главните уредници на меѓународните новински агенции и да одржи говор. Ќе го искористи ли форумот за да сигнализира промена на ставот за Украина? Засега ништо не укажува на тоа. Сепак, во рамки на Русија постојат знаци на растечки јавен дискурс за тоа дали е време за завршување на војната, дури и во строго контролираниот медиумски простор.

Пишувајќи за списанието „Russia In Global Affairs“ што има блиски врски со надворешнополитичкиот естаблишмент, политичкиот аналитичар, Василиј Кашин, неодамна заклучи: „Целта за отстранување на антирускиот режим во Украина во оваа фаза е суштински неостварлива без целосна воена окупација на целата земја, вклучувајќи го и нејзиниот западен дел, на подолг рок. За Русија тоа е технички неизведливо“.

Неколку дена подоцна, про-режимскиот таблоид „Московски Комсомолец“ го цитираше политичкиот коментатор Александар Носович: „Стручната заедница е поделена на оние кои се залагаат за продолжување на специјалната воена операција до остварување на целите и оние кои сметаат дека е време таа да заврши, бидејќи најлошото сценарио не е дури ни пораз, туку бесконечна операција“.

Во истиот весник, адвокатот Дмитриј Краснов тврдеше дека низ руската историја „изгубени војни и понижувачки примирја редовно воделе до нови пробиви, реформи и, изненадувачки, до нови победи… големите геополитички загуби понекогаш биле покорисни од блескави победи“. Во земја чија национална идеја е изградена околу концептот на Русија како нација на победници, било изненадувачки да се види таков напис во печатот.

Дали тоа беше навестување дека Русија треба да ја заврши војната во Украина без да ги постигне своите цели? Неколку дена подоцна, при обид повторно да се прочита текстот на интернет, на екранот се појави порака: „Грешка 404. Страницата не е пронајдена“. Пристапот е одбиен.

Можеби дискурс постои. Но, очигледно има свои граници.

јуни 4, 2026