Венециската комисија издаде препораки до Србија за отстранување недостатоци на измени на судски закони

Во итно мислење Венециската комисија оцени дека неодамнешните измени во судските закони во Србија ги отстрануваат претходно постојните заштити на автономијата на обвинителството. Измените ги предложи пратеникот на владејачката Српска напредна партија (СНС), Угљеша Мрдиќ. Тие беа усвоени на 28 јануари 2026 година.

По критиките од стручната јавност и Европската Унија, претседателката на Собранието на Србија, Ана Брнабиќ, побара мислење од Венециската комисија.

Според објаснувањата доставени до Венециската комисија, целта на тие измени е да се подобри ефикасноста на судството и јавниот обвинителски систем, како и да се подобри јасноста и системската усогласеност во релевантните законски рамки.

„Промените влијаат на распределбата на надлежностите и обемот на хиерархиската контрола во рамките на Јавното обвинителство, ги прошируваат околностите во кои привремените назначувања и реизбори можат да се користат и во судството и во обвинителството, го менуваат режимот на привремено распределување на јавни обвинители и имаат за цел нова територијална организација на одредени основни судови и обвинителства во Белград“, се наведува во заклучокот од објавеното мислење.

Венецијанската комисија смета дека таквите промени во две области од исклучителна важност за општеството – судството и системот на јавно обвинителство – бараа сериозна јавна дебата, консултации со домашни експерти и темелна проценка на влијанието.

Комисијата со жалење забележува дека ниту еден од тие елементи не е присутен во конкретниот случај. Затоа, тој препорачува во иднина принципите на транспарентност, инклузивност и демократска дискусија да се применуваат доследно и ригорозно во текот на целиот законодавен процес.

Кога станува збор за суштината на промените од 28 јануари 2026 година, Венециската комисија ја признава важноста на целите што властите се обидуваат да ги постигнат, односно подобрување на ефикасноста на судството и јавното обвинителство, како и подобрување на јасноста и целокупната усогласеност на релевантните законски рамки. 

Комисијата идентификуваше неколку загрижувачки недостатоци во разгледаните измени кои, гледано поединечно и кумулативно, ги отстрануваат претходно постоечките заштитни механизми наменети за зачувување на автономијата на обвинителството. Таа даде и извесен број препораки. 

Комисијата ја поздравува решеноста на српските власти да преземат сите потребни чекори за спроведување на тие препораки и остануваат подготвени да обезбедат дополнителна помош.

Министерот за правда на Србија, Ненад Вујиќ, претходно објави дека Србија е подготвена да влезе во „процес на корекција“ на новите судски закони само доколку Венециската комисија има суштински забелешки.

Итното мислење ќе биде усвоено на пленарната седница на Венециската комисија, што ќе се одржи на 12 и 13 јуни 2026 година.