Што Трамп сега може да направи во врска со Иран? Малку од тоа – и ниту една опција не е добра

По најновите американски воздушни напади врз Иран и одговорот на Техеран со напади во Ормуската Теснина, администрацијата на претседателот Доналд Трамп се соочува со избор кој нема лесно решение. Аналитичарите проценуваат дека опциите на Вашингтон се многу ограничени и дека секоја од нив носи сериозни воени, политички и економски последици.

Најновата ескалација се случи само неколку недели откако Трамп потпиша меморандум за разбирање со Иран, кој го претстави како голем дипломатски успех и основа за прекин на конфликтот. Меѓутоа, новите напади покажаа дека договорот не ги отстранил коренските причини за кризата.

Откако американските сили започнаа нови воздушни напади како одговор на иранските напади врз трговски бродови во Ормуската Теснина, Трамп повторно се соочи со истата дилема – дали дополнително да го зголеми воениот притисок или да се обиде да ги обнови преговорите со Техеран.

Меморандумот не донесе мир

Договорот меѓу Вашингтон и Техеран требаше да ги запре конфликтите и да отвори простор за преговори, но брзо го изгуби своето значење.

Иран продолжи да покажува дека нема намера да се откаже од контролата врз Ормуската Теснина, еден од најважните поморски патишта во светот низ кој минува голем дел од светскиот извоз на нафта и природен гас.

Нападите врз трговските бродови, според експертите, покажаа дека Техеран сака да ја задржи стратешката предност стекната за време на конфликтот и да го задржи влијанието врз поморскиот сообраќај во регионот.

„Договорот е завршен“, рече американскиот претседател на пат кон самитот на НАТО, нарекувајќи го иранското раководство „лудо“, но во исто време оставајќи ја отворена можноста преговорите да продолжат.

„Тие никогаш нема да градат нуклеарно оружје според нашиот договор. Но, не знам дали воопшто ќе имаме договор. Можеби ќе решиме сè без него“, рече Трамп.

Ескалацијата може да биде скапа

Една од можностите за Вашингтон е дополнително интензивирање на воените операции.

Ова може да вклучува напади врз енергетската и цивилната инфраструктура на Иран, проширување на воздушните напади или обид за преземање контрола врз одредени стратешки точки долж Ормуската Теснина.

Сепак, експертите предупредуваат дека таквото сценарио би носело огромни ризици.

Нова офанзива на САД речиси сигурно би предизвикала уште посилен одговор од Иран, вклучувајќи можни напади врз американските воени бази и сојузници во Персискиот Залив, како и нафтени и гасни постројки, што би можело да предизвика нова енергетска криза на светскиот пазар.

Покрај безбедносните импликации, ескалацијата би можела да предизвика зголемување на цените на горивата и дополнително влошување на економската состојба, што би претставувало сериозен политички проблем за Трамп.

Санкциите не се сигурно решение.

Друга опција е повторно воведување максимален економски притисок врз Иран преку нови санкции и поморска блокада.

Меѓутоа, минатото искуство покажа дека Техеран не се откажал од своите цели дури ни под значително посилен економски притисок.

Поранешниот врховен командант на силите на НАТО во Европа, адмиралот Џејмс Ставридис, верува дека блокадата на главниот извозен терминал на Иран за нафта би можела сериозно да ја ослаби економијата на земјата, но предупредува дека таков потег веројатно би предизвикал сериозна одмазда.

Повлекувањето би значело политички пораз.

Трета можност би била Вашингтон да се откаже од понатамошна ескалација и да го прифати фактот дека Иран задржува значително влијание врз Ормуската Теснина.

Сепак, ова би значело поскап транспорт на енергијата, повисоки трошоци за меѓународната трговија и сериозен удар врз американскиот углед на меѓународната сцена.

Аналитичарите проценуваат дека таков развој би претставувал политички пораз за Трамп, кој постојано тврди дека неговата администрација е таа што ќе донесе трајна стабилност во регионот.

Нови закани од Белата куќа

По последните американски напади, Трамп повторно испрати остра порака до Техеран.

„Ако ова се случи повторно, последиците ќе бидат многу потешки“, напиша тој на социјалните мрежи.

Во исто време, по враќањето од Турција, тој го повтори тврдењето дека Иран сака нов договор со САД.

„Тие се јавија пред кратко време. Тие многу сакаат да постигнат договор“, рече Трамп.

Меѓутоа, засега нема индикации дека двете страни се поблиску до нов договор, додека конфликтот влегува во нова, неизвесна фаза во која секоја последователна одлука би можела да има далекусежни последици за целиот регион, како и за светската економија.

Нова.рс

јули 14, 2026