Во руски напади врз Украина уништени 12 милиони книги пред почетокот на учебната година

BBC

Викторија Хајдаи стои над уништените остатоци од печатарска машина која требало да работи со полна моќност за печатење учебници за новата учебна година.

Фабриката на периферијата на Киев била погодена од руска ракета во текот на ноќта, токму кога производството се зголемувало за испорака на 1,3 милиони книги, што претставува 10 проценти од сите училишни учебници во Украина.

Во пепелта лежи изгорена страница од учебник по англиски јазик на која пишува: „Се викам Вилијам, од Обединетото Кралство сум. Баба ми живее во Нотингем. Тоа е прекрасен град“.
Русија погоди печатници и издавачки куќи низ цела Украина во серија неодамнешни напади и 12 милиони книги беа уништени во нападите, а локалните медиуми известуваат дека Русија уништила една третина од сите книги печатени во Украина оваа година.
Ништо не може да се спаси во оваа печатница во Киев.

Страниците што ги преживеале пламените биле уништени од вода за време на гаснењето пожари или биле уништени од дожд по уривањето на покривот.

„Верувам дека Руската Федерација го прави ова намерно“, вели Хајдаи, комерцијален директор на издавачката куќа Конви.

„Во изминатите два месеци, некои од најголемите издавачки куќи останаа без логистички магацини каде што складираа огромни количини книги. Русите, исто така, уништуваат печатарски машини во обид да ја избришат Украина како нација. Но, искрено, нема да успеат.“

Во последните неколку недели, погодени се повеќе од 35 издавачки објекти. Не само што се нападнати нови книги. Нападнат е и пазарот за половни книги во Киев „Почајна“, каде што беа уништени стотици тезги и безброј вредни книги.

Блогерката Лилија Велика (28) пребаруваше низ урнатини дури и пред пожарникарите да го изгаснат пожарот. Во рацете држеше копија од научно-фантастичен роман.

„Книгите нè спасуваат, а губењето на ова е како губење на нашето срце“, рече таа.

Музеји, галерии, филмски студија, библиотеки и оперски куќи беа исто така оштетени. Во Киево-Печерската лавра, голем средновековен манастир и споменик на културното наследство, погодени беа златните куполи на Соборната црква „Успение на Пресвета Богородица“.

Религиозните артефакти беа преместени на безбедно, но по напад со беспилотно летало, избувна пожар на голем дел од покривот. Се проценува дека поправката ќе чини 11,2 милиони долари и ќе трае две години. Украинскиот музеј на книги и печатење се наоѓа во рамките на комплексот. УНЕСКО го вклучи ова место на списокот на светско наследство во 1990 година, а во септември 2023 година го додаде на списокот на загрозено светско наследство.

На неодамнешната прослава на 975-годишнината од манастирот, генералниот директор на УНЕСКО, Халед Ел-Енани, рече дека е „длабоко тажен“ од „значителната штета“. „УНЕСКО остро ги осудува сите напади врз културните добра заштитени со меѓународното право“, им рече тој на собраните претставници, вклучувајќи го и претседателот Володимир Зеленски. Ел-Енани ја обиколи катедралата со украинската министерка за култура Татјана Бережна. Таа нагласи дека културните и воените ефекти од руската војна не треба да се гледаат одделно.

„Ова е егзистенцијална војна. Русија сака да нè уништи и избрише како нација, како Украинците да не постојат и никогаш не постоеле. Затоа Русија го таргетира нашето културно наследство, симболите на нашата долговечност во овие области“, рече министерката.

„Тие разбираат дека тоа ни е исклучително важно бидејќи го заштитуваме нашиот идентитет и култура, а Русија сака да уништи сè што не може да присвои.“ Бережна наведува дека Русија нападнала повеќе од 1.900 споменици на украинското наследство и повеќе од 2.000 културни институции. Дигитализацијата е дел од стратегијата за заштита на уметноста и литературата за децата да можат да учат и покрај нападите врз печатените книги.

Експертите предупредуваат дека целиот украински издавачки сектор е загрозен и дека му е потребна меѓународна поддршка за да преживее. Во бомбардираната печатница во Киев, Викторија Хајдаи рече дека заштитата на оваа индустрија е клучна за зачувување на украинската литература.

„Зборот е сè. Тоа е нашиот развој, нашата култура и нашето историско наследство што се пренесува од генерација на генерација“, рече таа.

Во есеј од 2021 година насловен како „За историското единство на Русите и Украинците“, рускиот претседател Владимир Путин тврдеше дека Украинците и Русите се еден народ и ја доведе во прашање легитимноста на независна украинска држава и култура.

Во изјава за Би-Би-Си, руската амбасада во Обединетото Кралство ја обвини украинската влада за штетата врз културното наследство. Тие изјавија дека спомениците биле отстранети, а улиците биле преименувани, како и дека културните места биле користени за криење на воени објекти. Кремљ упорно негираше намерно таргетирање цивилни цели за време на петгодишната инвазија на Украина, и покрај честите и широко распространети ракетни и беспилотни летала напади врз станбени згради и друга цивилна инфраструктура.