Со нов закон за заштита на потрошувачи во Србија се воведуваат построги правила за онлајн платформи

Од август во Србија стапува во сила нов Закон за заштита на потрошувачите (ЗЗП) и измените на Законот за трговија воведуваат нови правила за сите платформи/веб страници преку кои се продаваат производи и услуги. Платформите, кои досега главно дејствуваа како технички посредници, со новиот закон добиваат дополнителни обврски кон потрошувачите, што во одредени сегменти ги доближува до позицијата на традиционалните трговци.

Новите прописи за интернет продажба стапуваат во сила во време кога интернет продажбата достигнува нови рекорди во Србија – во 2025 година се регистрирани повеќе од 108 милиони купувања на стоки и услуги преку интернет, според податоците од Народната банка на Србија.

Околу 73 проценти од вкупните трансакции се платени во динари со вкупна вредност од 237,4 милијарди динари, или околу две милијарди евра.

Покрај тоа, регистрирани се 23,8 милиони купувања во евра во вредност од над една милијарда евра, како и повеќе од шест милиони трансакции во долари, со вкупна вредност од 244,5 милиони долари.

Новиот Закон за заштита на потрошувачите го дефинира „онлајн пазар“ како место (дигитална платформа или апликација) каде што се продаваат содржини и услуги.

Со новиот закон платформата мора да објасни кои се новите обврски што мора да се исполнат пред продажбата и платформата е должна јасно да го наведе статусот на продавачот.

Весна Перинчиќ од Републиканската унија на потрошувачи за Нова Економија вели дека повеќето граѓани се обраќаат за помош токму поради измами и спорови околу онлајн купувања.

„Купувачите најчесто се жалат затоа што добиваат стока што не ја нарачале или не ја примаат стоката, а продавачот повеќе не одговара“, вели Перинчиќ и додава дека понекогаш е тешко да се пронајдат измамници продавачи затоа што користат лажни адреси и информации.

Новиот ЗЗП, исто така, дефинира дека објавувањето лажни информации за производот и пишувањето лажни прегледи сега е прекршок казнив со зголемени казни. За правно лице, казната се движи од 300.000 до 2.000.000 динари, за претприемач до 500.000, за одговорно лице во правно лице до 150.000 динари.

Потрошувачот кој купил производ врз основа на лажни прегледи сега може да бара надомест на штета или раскинување на договорот.

Физичко лице кое периодично продава половни предмети не станува фискален должник, туку физичко лице кое континуирано и организирано продава стоки со цел да оствари приход е должно да ја регистрира таквата активност.

Регистрираните трговци ќе бидат обврзани да ги прикажуваат цените, да ги ажурираат во реално време на нивната страница и платформи и да ги објавуваат на Националниот портал за отворени податоци.

Законот за заштита на потрошувачите воведува уште една новина поврзана со стоките со двоен квалитет, односно производите што се продаваат под истиот бренд во различни земји, но се разликуваат по состав, квалитет или други карактеристики. Оваа одредба важи и за текстилот и облеката.