Европа бара главен преговарач со Путин за Украина

Politico
Меѓу европските влади сè повеќе се зацврстува сознанието дека наскоро можеби ќе треба да номинираат некој што ќе се соочи со рускиот лидер Владимир Путин во директни разговори за мировен договор за Украина. Главниот проблем е одлуката за тоа кој би требало да ја преземе таа ризична задача.

Тоа прашање стана приоритетно оваа недела, откако американскиот претседателски пратеник Стив Виткоф отпатува во Русија за да му предложи на Путин трилатерален самит со Доналд Трамп и украинскиот лидер Володимир Зеленски, во обид да се издејствува прекин на огнот.

„Претседателот Путин не ја смета Европската Унија за авторитет“, изјави во вторникот чешкиот претседател Петр Павел во интервју за мрежата „Axel Springer Global Reporters’ Network“, чиј дел е и „POLITICO“.
„Тој не сака да разговара со Урсула фон дер Лајен, не разговара ниту со Каја Калас. Престана да разговара и со други европски лидери, вклучително и со Емануел Макрон.“

Тој додаде дека ЕУ треба „да идентификува личност или група луѓе кои би зборувале во име на Европа. Не мора нужно да бидат претставници на ЕУ или НАТО, туку едноставно лидери кои би добиле мандат од останатите да преговараат.“

Во последните денови, Трамп предизвика загриженост кај Украина и нејзините европски сојузници, бидејќи разговараше со Путин заобиколувајќи ги нив, притоа покажувајќи сè поголема подготвеност да застане на страната на Русија во војната што трае речиси пет години.

Тоа повторно ја разгори дебатата во Брисел и пошироко за потребата Европа да има своја директна линија до Кремљ, со цел да ги заштити интересите на регионот и да ја зајакне способноста на Украина да се спротивстави на неповолен договор.

„Иако е тешко да се прифати, сепак сметам дека би било добро да постои некаков канал за комуникација со Путин“, изјави Дејвид Лидингтон, истакнат соработник во Кралскиот институт за обединети служби во Лондон.
„Не сум оптимист дека тоа би донело некој значителен резултат на краток рок, но сепак, добро е да се има канал што може да се искористи штом ќе се укаже можност.“

Дипломатите и официјалните претставници немаат усогласен став за тоа кој би бил најсоодветната личност да ја претставува Европа.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, директно преговараше со Трамп за трговски прашања, додека претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, претходно воспостави линија на комуникација со Кремљ преку својот кабинет. Високиот претставник на ЕУ, Каја Калас, е уште еден потенцијален актер кој може да ги застапува интересите на Европа во целина.

Сепак, според еден дипломат од земја-членка на Европската унија – кој, исто како и другите соговорници во овој текст, побара анонимност за да може отворено да зборува за чувствителни прашања – „бриселскиот меур“ мора да сфати дека еден евентуален договор со Путин и Трамп нема да се одвива според протоколите на ЕУ.

„Не можеме да се појавиме со двајца или тројца претставници кои сите зборуваат во име на ЕУ“, вели дипломатот. „Изборот за тоа кој ќе ја претставува ЕУ ќе зависи од тоа кој може да донесе најголема вредност, а не од лични борби за моќ или нарцисоидни желби.“

Дали Стуб ќе преземе иницијатива?
Едно име, кое е надвор од официјалните структури на ЕУ, а сепак привлекува внимание, е она на финскиот претседател Александар Стуб. Во негова полза одат два клучни фактори: тој, веројатно, има најдобри односи со Трамп меѓу сите лидери во ЕУ, а Финска има долгогодишно искуство во односите со Русија – двете земји делат граница долга 1.300 километри и во минатото биле во војна.
 
„Стуб е интересен избор поради финското познавање на Русија и традиционалниот дијалог што го имаат со неа“, вели дипломатот. „Тие, повеќе од кој било друг на наша страна, знаат што е потребно за да се чувствува некој безбеден во ваква ситуација.“

Втор дипломат од ЕУ истакна дека Стаб е „единствената личност која досега се појавила“ за да покаже политичко лидерство на високо ниво и дека би можел да послужи како европски пратеник на некој иден мировен самит. Во вторникот,  престојуваше во Норвешка заедно со Зеленски и Виткоф на преговори, во пресрет на посетата на американскиот пратеник на Русија, каде што тој треба да се сретне со Путин.
На собирот во Осло присуствуваше и Бјорн Зајберт, највисокиот соработник на Фон дер Лајен, кој учествуваше на состаноците на советниците за национална безбедност како дел од „Коалицијата на подготвените“ за поддршка на Украина.

Трет европски дипломат изјави дека е од клучно значење самата ЕУ да биде застапена во разговорите, наместо тоа да биде препуштено на мала група моќни земји, како што се Германија, Франција и Обединетото Кралство.

Тоа значи дека и Зајберт и Педро Лурти, главниот соработник на Кошта, мора да имаат свое место на преговарачката маса за време на подготвителните разговори, рече дипломатот, додавајќи дека земјите-членки на ЕУ мора соодветно да бидат информирани за напредокот.

 
Според четврти дипломат од ЕУ, европските лидери на минатонеделниот самит во Брисел го прашале Кошта дали можеби е време тој да разговара со Путин. „Коста рече: ’Не, тој нема да разговара со Путин сега“, рекоа тие. „Но, Кошта треба да почне да разговара со Путин доколку сакаме да имаме улога во преговорите. Со тоа што не разговараме, им одиме во прилог на нашите противници.“

Четвртиот дипломат изјави дека Кошта би бил подобар избор од Фон дер Лајен или Калас, бидејќи и двете се сметаат за премногу вклучени на страната на Украина за да можат ефективно да ја претставуваат ЕУ на ниво на лидери. Калас, особено, беше многу отворена во своите критики кон Трамп.
„Кошта делува повеќе како непристрасен посредник“, заклучија тие.

Европската комисија инсистира на тоа дека ЕУ е веќе присутна во мировните преговори, посочувајќи на присуството на Зајберт во Осло во вторникот.

„Главната цел (во Осло) беше да се испита дали постојат услови за евентуален премин кон трилатерални, па дури и мултилатерални преговори, во кои Украина и Русија би седеле на иста маса“, изјави во средата за новинарите Паула Пињо, портпаролка на Европската комисија.

Таа наведе дека разговорите биле фокусирани на територијалните прашања, безбедноста и повоениот просперитет на Украина; се очекува Виткоф да ги информира Украина и европските претставници по неговото патување и средбата со Путин.
„Многу е важно што седиме на масата, што можеме да го изнесеме нашиот став и што можеме да придонесеме кон заедничката цел – ставање крај на оваа ужасна војна“, додаде таа.